Monika Bąk- Sosnowska
dr n. hum.Jak obudzić w sobie silną wolę do odchudzania?
Źródło woli
Silna wola jest uznawana za niezbędny element skutecznego odchudzania. Kojarzona jest z cechą charakteru, czyli niezmienną właściwością, którą człowiek po prostu posiada lub nie. Takie założenie jest jednak pewnym uproszczeniem. Ludzie różnią się oczywiście między sobą życiową aktywnością i wytrwałością w działaniu - jedni są bardziej zdyscyplinowani, nastawieni zadaniowo, inni kładą większy nacisk na emocje i poszukiwanie przyjemności. Jednak niezależnie od tego, większość ludzi jest w stanie wyznaczać sobie cele i skutecznie je realizować. Często potrzeba im jednak podpowiedzi, jak się do tego zabrać.
Cel
Najbardziej oczywistym celem, który przychodzi do głowy, gdy zaczynamy się odchudzać, jest uzyskanie odpowiedniej cyfry na wadze, ewentualnie określonego rozmiaru ubrania. Ustalenie takiego celu jest bardzo ważne, wyznacza bowiem kierunek i pozwala sprawdzać, czy podejmowane wysiłki są skuteczne. Nie wystarcza to jednak do późniejszego utrzymania efektów kuracji. Do tego potrzebne jest zbudowanie szerokiej wizji zmiany, w której masa ciała jest tylko jednym z elementów. Dlatego zanim podejmiesz jakiekolwiek działanie, spróbuj odpowiedzieć sobie na poniższe pytania, a odpowiedzi zapisz na kartce, abyś mogła/mógł sięgać do nich w przyszłości:
-
Jak chcę wyglądać? (opisz szczegóły dotyczące takich elementów, jak: masa ciała, wyraz twarzy, fryzura, ubranie, biżuteria, itp.)
-
Jak chcę się czuć?
-
Jak chcę myśleć o sobie?
-
Jak chcę układać swoje relacje z innymi ludźmi?
-
Co chcę robić innego lub inaczej, niż do tej pory?
-
Jak chcę dbać o siebie?
Gotowość do zmiany
Być może odpowiedzi, których udzieliłaś/udzieliłeś przed chwilą zbudowały wizję innej rzeczywistości niż ta, której do tej pory doświadczasz. A może miałaś/miałeś kłopot z określeniem, co właściwie miałoby być inaczej, niż dotychczas. Skuteczne odchudzanie, to coś więcej niż stosowanie diety – to zmiana stosunku do samego siebie. Czy jesteś gotowa/gotowy na taką zmianę? Czy jesteś gotowa/gotowy już teraz? Szczera odpowiedź na to pytanie pozwoli ci zaoszczędzić czas i energię, jeśli jeszcze nie nadszedł Twój moment oraz wprowadzić zmiany – jeśli już do nich dojrzałaś/dojrzałeś. Świadomość, że dokonywanie zmian w swoim życiu jest procesem, pomaga się uspokoić i lepiej rozumieć siebie - np. różne swoje irracjonalne zachowania, czy tzw. robienie samemu sobie na przekór.
Właściwa metoda
Jeśli wiesz już, czego potrzebujesz i czujesz, że nadszedł właściwy moment, aby po to sięgnąć, musisz wybrać właściwy sposób. Na rynku dostępnych jest wiele metod wspomagających odchudzanie: różnorakie diety, specjalnie opracowane zestawy ćwiczeń fizycznych, leki, parafarmaceutyki, kosmetyki, a nawet interwencje chirurgiczne. Prawdopodobnie do pewnych metod masz większe zaufanie, do innych mniejsze, a na niektóre nie zdecydowałabyś/zdecydowałbyś się nigdy. Czasem wybór metody zależy wyłącznie od twojego uznania, czasem istnieją określone wskazania – np. związane ze stanem zdrowia. Warto jednak pamiętać, że aby nie tylko schudnąć, ale również utrzymać osiągnięte efekty, należy zmienić styl swojego życia – sposób jedzenia, spędzania wolnego czasu, dbania o ciało i psychikę. Dobrze jest więc korzystać przede wszystkim z takich metod, które bez większych wyrzeczeń można stosować do końca życia oraz które wspomagają zdrowie i dobre samopoczucie.
Wsparcie
Kiedy rozpoczynamy jakieś nowe, ważne przedsięwzięcie, zwykle potrzebujemy wsparcia innych ludzi. W przypadku odchudzania mogą to być profesjonaliści: lekarze, psycholodzy, dietetycy, fizjoterapeuci, instruktorzy fitness, ale również: członkowie rodziny, przyjaciele i znajomi. Wszystkie te osoby mogą służyć pomocą w następujący sposób:
-
Udzielając informacji (na tematy związane z dbaniem o własne ciało i psychikę),
-
Świadcząc konkretna pomoc (np. w przygotowaniu posiłków, zajęciu się dziećmi),
-
Podtrzymując na duchu (chwaląc, pocieszając, motywując do kontynuowania korzystnych zmian).
Warto zadbać o swoją własną grupę wsparcia, tzn. zbudowanie sobie silnego zespołu, złożonego z osób, które zawodowo i pozazawodowo będą Cię wspomagały w trakcie odchudzania i zmieniania stylu życia. Ważne, aby były to osoby życzliwe i pozytywnie nastawione do całego przedsięwzięcia.
Oprócz pomocnych osób, warto również zadbać o przydatne w trakcie odchudzania akcesoria, takie jak np.: waga kuchenna i łazienkowa, tabele kaloryczne, płyty z muzyką relaksacyjną, karnet na basen, itp.
Nagradzanie
Prawdopodobnie każdy człowiek doświadczył przynajmniej raz w życiu, jak motywująco działa nagroda – mamy wtedy ochotę robić jeszcze więcej tego, za co zostaliśmy nagrodzeni. Często rolę nagrody spełnia w naszym życiu jedzenie, a zwłaszcza smakołyki. Jest to przyjemny, a na dodatek szybki sposób, niewymagający ponadto udziału innych osób. W procesie odchudzania chodzi o to, aby nagradzać siebie za każdą pozytywną zmianę (nie tylko spadek wagi), ale w sposób inny, niż jedzeniem.
Dobrze założyć sobie z góry jakiś plan (np. pójdę w tym tygodniu 2 razy na basen) oraz przewidywaną nagrodę (zobaczę w weekend dobry film, kupię sobie drobną rzecz, czy urządzę „wieczór piękności”). Warto jednak pamiętać, aby nagroda była w subiektywnym przekonaniu adekwatna do podjętego wysiłku, aby była atrakcyjna, zmieniała się w czasie oraz aby była korzystna dla zdrowia i samopoczucia.
Dla wielu osób odchudzających się ważne jest, aby formę nagrody stanowiło mimo wszystko jedzenie, np. słodycze lub ulubiona potrawa. W takim wypadku może sprawdzić się następujące założenie: „W niedzielę do kawy zjem kawałek ciasta” lub „Raz w tygodniu zjem na śniadanie pszenną bułkę”. Postępując w taki sposób, osoba odchudzająca się może jednocześnie cieszyć się smakiem ulubionej potrawy, nie doświadczać poczucia winy i złości do siebie za złamanie zakazu oraz tracić zbędne kilogramy – bo poza założonymi wyjątkami dba oczywiście o racjonalne odżywianie się. Warto wypracować sobie swój własny system nagród.
Plan awaryjny
Planując nagrody warto również przewidzieć takie sytuacje, w których nie wszystko pójdzie zgodnie z założeniem, np. nie uda się pójść na gimnastykę, wystąpi nieplanowany posiłek albo napad objadania się. Częstą reakcją osób odchudzających się jest wtedy rezygnacja z odchudzania i zjadanie dużej ilości wysokokalorycznych produktów – bez względu na faktycznie odczuwany głód.
W przypadku niepowodzenia, dobrze jest natomiast zrobić jedną z następujących rzeczy:
-
Przejść nad niepowodzeniem do „porządku dziennego” (tzn. bez objadania się, ale też bez głodowania i pomijania posiłków, wrócić po prostu do codziennego, zdrowego stylu jedzenia),
-
Przy najbliższej możliwej okazji spalić kalorie, np. ćwicząc, tańcząc, spacerując w szybkim tempie (bez ekstremalnego zwiększania czasu czy intensywności dotychczasowego wysiłku fizycznego),
-
Odreagować negatywne emocje (poczucie winy, niepokój, złość na siebie), np.: krzycząc, płacząc, zaśmiewając się do łez, tańcząc, biegając, itp.
-
Porozmawiać z życzliwą osobą, która rozumie trudy odchudzania się (lekarzem, psychologiem, partnerem, przyjaciółką), albo sama właśnie się odchudza,
-
Porozmawiać z samą/samym sobą – rozważyć co się stało, dlaczego i jakie z tego można wyciągnąć wnioski na przyszłość.
WARTO ZAMIENIĆ UŻYWANE W TAKICH OKOLICZNOŚCIACH OKREŚLENIE „PORAŻKA”, NA „DOŚWIADCZENIE”.