Monika Bąk- Sosnowska
dr n. hum.Jakie podejście do odchudzania gwarantuje sukces?
Trudno nie zgodzić się ze stwierdzeniem, że właściwe podejście do zadania ułatwia osiągnięcie sukcesu. Dotyczy to praktycznie każdej dziedziny życia – porozumiewania się z partnerem, wychowywania dzieci, pracy zawodowej, jak również – odchudzania. Właściwe podejście oznacza określony sposób myślenia, który następnie wpływa na przeżywanie i zachowanie człowieka. Podejście do odchudzania może nie być właściwe z wielu powodów: niedostatecznej albo nieprawdziwej wiedzy, przykrych doświadczeń, negatywnych emocji - wynikających np. z uprzedzeń, pozostawania pod wpływem długotrwałego stresu. Przekonania krystalizują się najczęściej w postaci twierdzeń, które mogą być: wypowiadane na głos, obecne jedynie w postaci myśli, albo ukryte w nieuświadamianych obszarach psychiki. Poniżej omówione zostały najważniejsze grupy przekonań, związanych z odchudzaniem. Przedstawiona została również propozycja, jak niekorzystne przekonania zastąpić konstruktywnymi, czyli sprzyjającymi osiągnięciu sukcesu.
Przyczyna nadwagi
Od przekonań dotyczących przyczyny jakiejś sytuacji, zależy w dużym stopniu motywacja do działania i jego przebieg. Wiele osób z nadwagą skłonnych jest doszukiwać się jej przyczyn w czynnikach niezależnych od siebie – związanych z dziedziczeniem, gospodarką hormonalną, zaburzoną przemianą materii czy działaniem stresu. Tym samym, przekonanie o wpływie na zmianę własnej masy ciała, jest u tych osób bardzo słabe Tymczasem z badań wynika, że jedynie 5% przypadków nadwagi ma swoje źródło w zaburzonym funkcjonowaniu organizmu. Pozostałe 95% przypadków wynika z niewłaściwego stylu życia. Jeśli należysz do osób, które potrzebują dla pewności sprawdzić i wykluczyć medyczną przyczynę nadwagi, skonsultuj się z lekarzem i wykonaj niezbędne badania. Jeśli jednak jesteś gotowy przyjrzeć się swoim przekonaniom na temat przyczyn nadwagi i popracować nad nimi, wypisz je na kartce, a następnie zamień na konstruktywne - korzystając z następujących przykładów:
To geny, hormony, stres… powodują moje tycie ≠ MAM WPŁYW NA TO, ILE WAŻĘ I JAK WYLĄDAM
Wszyscy w mojej rodzinie byli otyli, więc mam to po nich ≠ W GENACH ZAPISANE SĄ PREDYSPOZYCJE, DECYDUJĄCE ZNACZENIE MA JEDNAK STYL ŻYCIA
Przekonanie, które warto pielęgnować, brzmi: MAM NA SIEBIE DUŻY WPŁYW!
Postawa wobec siebie
Zdecydowana większość osób, które zamierzają się odchudzać myśli o sobie - a zwłaszcza o własnym wyglądzie - bardzo negatywnie. Kiedy słyszą o konieczności samoakceptacji, kojarzą ją z samo zachwytem i brakiem motywacji do odchudzania. Jednak oprócz tych skrajnych postaw wobec siebie, istnieje jeszcze tzw. złoty środek. Jest nim samoświadomość, czyli znajomość zarówno swoich zalet, jak i cech oraz zachowań, które warto w sobie zmienić. Pozytywna postawa wobec siebie i odchudzania może być porównana do osoby mądrego rodzica, który wychowując dziecko łączy życzliwość, opiekę i nagradzanie, z jasno określonymi zasadami i wymaganiami.
Warto przeanalizować przekonania na własny temat, a następnie zamienić te osłabiające na bardziej konstruktywne, tak jak w przykładach poniżej:
Muszę coś ze sobą zrobić ≠ CHCĘ POCZUĆ SIĘ ATRAKCYJNA/ATRAKCYJNY
Walczę z nadwagą ≠ TROSZCZĘ SIĘ O SIEBIE
Jak schudnę, zacznę żyć ≠ CIESZĘ SIĘ ŻYCIEM, BEZ WZGLĘDU NA SWOJĄ WAGĘ
Przekonanie, które warto pielęgnować, brzmi: LUBIĘ SIEBIE I CHCĘ O SIEBIE ZADBAĆ!
Relacje z innymi
Człowiek jest istotą społeczną. Oznacza to, że potrzebuje innych, aby zachować zdrowie i dobre samopoczucie. Dlatego właśnie oczekiwania czy opinie innych są ważnymi czynnikami, wpływającymi na myślenie o sobie, przeżywanie siebie oraz zachowanie człowieka. Również wygląd i zdrowie ciała są ważnymi aspektami relacji międzyludzkich. Społeczność i kultura wyznaczają standardy urody – odbieganie od nich może powodować poczucie winy, czucie się „gorszym” oraz potrzebę zrekompensowania poczucia mniejszej wartości innymi, pożądanymi społecznie cechami - np. uległością, czy przesadną życzliwością. Często obserwowane jest zjawisko, że osoby z nadwagą, dotychczas określane mianem „do rany przyłóż”, kiedy zaczynają tracić zbędne kilogramy, zmieniają się jednocześnie w relacjach z innymi ludźmi. Stają się bardziej pewne siebie, częściej zdarza im się odmówić lub sprzeciwić. Chociaż bywa to złośliwie tłumaczone przewlekłym uczuciem głodu, wynika ze wzrostu poczucia własnej wartości i większego dbania o swoje potrzeby.
Warto przyjrzeć się swoim relacjom z innymi i przekonaniom, które wpływają na zachowania wobec innych. Dobrze jest zamienić te niekorzystne na takie, które wzmacniają poczucie własnej wartości, np.:
Muszę być taka/taki, jak inni tego oczekują ≠ MOGĘ BYĆ SOBĄ!
Kiedy schudnę, inni będą się bardziej ze mną liczyć ≠ ZAWSZE ZASŁUGUJĘ NA SZACUNEK I DOBRE TRAKTOWANIE!
Przekonanie, które warto pielęgnować, brzmi: JESTEM WARTOŚCIOWA/WARTOŚCIOWY NIEZALEŻNIE OD TEGO, ILE WAŻĘ
Oczekiwania wobec odchudzania
Jednym z najtrudniejszych doświadczeń dla ludzkiej psychiki, jest rozczarowanie – sytuacja, w której rzeczywistość rozmija się z wcześniejszymi planami, obietnicami czy oczekiwaniami. Rozczarowanie może zniechęcić do życia oraz spowodować brak wiary w siebie i innych ludzi. Odchudzanie się zawsze zawiera w sobie ryzyko rozczarowania, ponieważ nie można z całą pewnością przewidzieć, jak będzie przebiegało i jakim rezultatem się zakończy. Podejmując próbę odchudzania, warto zatem zastanowić się nad własnymi oczekiwaniami, które mają duży wpływ na wynik kuracji. Warto sprawdzić, czy są one w ogóle możliwe do osiągnięcia oraz czy są wzmacniające i motywujące, czy też osłabiające. Wypracowanie już na samym początku konstruktywnych oczekiwań wobec odchudzania, znacznie zwiększa prawdopodobieństwo osiągnięcia sukcesu. Analizując własne przekonania, możesz skorzystać z następujących przykładów:
Muszę zrzucić jak najwięcej kilogramów, w jak najkrótszym czasie ≠ CHCĘ SYSTEMATYCZNIE, ZDROWO I TRWALE ZREDUKOWAĆ ZBĘDNE KILOGRAMY!
Ktoś lub coś musi mnie odchudzić ≠ CHCĘ WPROWADZIĆ W SWOIM ŻYCIU ZMIANY, KTÓRE POMOGĄ MI SCHUDNĄĆ!
Przekonanie, które warto pielęgnować, brzmi: ZMIENIAM STYL SWOJEGO ŻYCIA NA ZDROWSZY!
Przedstawione powyżej, korzystne przekonania dotyczące: przyczyn nadwagi, postawy wobec siebie, relacji z innymi ludźmi oraz oczekiwań wobec odchudzania, można nazwać afirmacjami. AFIRMACJA TO KRÓTKIE ZDANIE, STANOWIĄCE KONKRETNY, POZYTYWNY PROGRAM DZIAŁANIA. Powtarzane często, staje się pozytywnym nawykiem myślowym i zaczyna przekładać się na działanie.
Możesz wybrać jedno z zaproponowanych zdań lub ułożyć swoje własne, które stanie się dla ciebie hasłem przewodnim, w procesie konstruktywnej zmiany swojego stylu życia.